Baloxavir cho thấy triển vọng trong việc giảm lây truyền cúm trong hộ gia đình
|
Được tóm tắt bởi Nguyễn Tiến Đạt, BA, ScM
Được phiên dịch bởi Lê Phương Quỳnh Nhi, BA |
Đăng vào ngày 19 tháng 5 năm 2025
|
Mặc dù đối với người lớn khỏe mạnh, bệnh cúm được xem là “ốm vặt”. Tuy nhiên, cúm có thể gây ra mối đe dọa nghiêm trọng, thậm chí tử vong, đối với trẻ em, người già và những người bị suy giảm miễn dịch. Mỗi mùa cúm thường liên quan đến sự lưu hành của bốn chủng cúm riêng biệt, tất cả đều có trong vắc-xin được cập nhật hàng năm. Tuy nhiên, vì công thức vắc-xin dựa trên mô hình dự đoán về chủng nào sẽ chiếm ưu thế nên hiệu quả của vắc-xin thay đổi theo từng năm và có thể không tối ưu. Mặc dù có thuốc kháng vi-rút cho bệnh cúm, nhưng có rất ít bằng chứng kết luận ủng hộ khả năng giảm lây truyền của chúng. Để tìm ra các lựa chọn mới, Roche đã tài trợ cho một nghiên cứu nhằm đánh giá tiềm năng của baloxavir trong việc giảm khả năng lây truyền cúm.
Thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 3 này đã tuyển dụng 1.457 cá nhân có kết quả xét nghiệm dương tính với cúm và 2.681 người tiếp xúc trong gia đình không bị nhiễm bệnh. Chẩn đoán cúm được xác nhận thông qua xét nghiệm PCR hoặc xét nghiệm kháng nguyên và tất cả những người tham gia—cả các trường hợp chỉ số và thành viên trong gia đình—đều được sàng lọc âm tính với SARS-CoV-2. Không có người tiếp xúc trong gia đình nào được tiêm vắc-xin cúm trong sáu tháng trước đó, mặc dù tình trạng tiêm chủng của các trường hợp chỉ số không được báo cáo. Thử nghiệm kéo dài năm mùa cúm từ năm 2019 đến năm 2024, với dữ liệu từ mùa 2020–2021 bị bỏ qua do đại dịch COVID-19.
Bệnh nhân trong chỉ số được chỉ định ngẫu nhiên để dùng một liều baloxavir duy nhất (dao động từ 40 đến 80 mg tùy theo cân nặng) hoặc giả dược,. Trong khi, người nhà của những người tham gia sẽ không được điều trị. Baloxavir hoạt động bằng cách ức chế enzyme endonuclease của vi-rút, mà vi-rút cúm sử dụng để "bám vào" đầu 5' của mRNA của vật chủ. Lớp phủ này bảo vệ RNA của vật chủ khỏi sự phân hủy và tạo điều kiện cho quá trình tổng hợp protein. Bằng cách ngăn chặn hoạt động của enzyme này, baloxavir ngăn vi-rút chiếm đoạt lớp mRNA của vật chủ, do đó ức chế sự nhân lên của vi-rút.
Theo dõi những người tiếp xúc trong gia đình trong năm ngày sau khi khởi phát triệu chứng ở bệnh nhân trong chỉ số cho thấy baloxavir làm giảm nguy cơ lây truyền cúm tới 29%. Tác dụng bảo vệ này là như nhau đối với cả bốn chủng cúm chính, ở mọi nhóm tuổi và trong nhiều mùa cúm. Phân tích bổ sung cho thấy các biến thể kháng thuốc xuất hiện ở 7,2% các trường hợp chỉ số được điều trị bằng baloxavir; tuy nhiên, các chủng kháng thuốc này không được phát hiện ở bất kỳ người tiếp xúc nào trong gia đình. Các nhà nghiên cứu đưa ra giả thuyết rằng việc không lây truyền có thể là do các chủng kháng thuốc xuất hiện muộn hơn trong quá trình nhiễm trùng, sau giai đoạn tải lượng vi-rút đạt đỉnh khi hầu hết các ca lây truyền sẽ xảy ra.
Thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 3 này đã tuyển dụng 1.457 cá nhân có kết quả xét nghiệm dương tính với cúm và 2.681 người tiếp xúc trong gia đình không bị nhiễm bệnh. Chẩn đoán cúm được xác nhận thông qua xét nghiệm PCR hoặc xét nghiệm kháng nguyên và tất cả những người tham gia—cả các trường hợp chỉ số và thành viên trong gia đình—đều được sàng lọc âm tính với SARS-CoV-2. Không có người tiếp xúc trong gia đình nào được tiêm vắc-xin cúm trong sáu tháng trước đó, mặc dù tình trạng tiêm chủng của các trường hợp chỉ số không được báo cáo. Thử nghiệm kéo dài năm mùa cúm từ năm 2019 đến năm 2024, với dữ liệu từ mùa 2020–2021 bị bỏ qua do đại dịch COVID-19.
Bệnh nhân trong chỉ số được chỉ định ngẫu nhiên để dùng một liều baloxavir duy nhất (dao động từ 40 đến 80 mg tùy theo cân nặng) hoặc giả dược,. Trong khi, người nhà của những người tham gia sẽ không được điều trị. Baloxavir hoạt động bằng cách ức chế enzyme endonuclease của vi-rút, mà vi-rút cúm sử dụng để "bám vào" đầu 5' của mRNA của vật chủ. Lớp phủ này bảo vệ RNA của vật chủ khỏi sự phân hủy và tạo điều kiện cho quá trình tổng hợp protein. Bằng cách ngăn chặn hoạt động của enzyme này, baloxavir ngăn vi-rút chiếm đoạt lớp mRNA của vật chủ, do đó ức chế sự nhân lên của vi-rút.
Theo dõi những người tiếp xúc trong gia đình trong năm ngày sau khi khởi phát triệu chứng ở bệnh nhân trong chỉ số cho thấy baloxavir làm giảm nguy cơ lây truyền cúm tới 29%. Tác dụng bảo vệ này là như nhau đối với cả bốn chủng cúm chính, ở mọi nhóm tuổi và trong nhiều mùa cúm. Phân tích bổ sung cho thấy các biến thể kháng thuốc xuất hiện ở 7,2% các trường hợp chỉ số được điều trị bằng baloxavir; tuy nhiên, các chủng kháng thuốc này không được phát hiện ở bất kỳ người tiếp xúc nào trong gia đình. Các nhà nghiên cứu đưa ra giả thuyết rằng việc không lây truyền có thể là do các chủng kháng thuốc xuất hiện muộn hơn trong quá trình nhiễm trùng, sau giai đoạn tải lượng vi-rút đạt đỉnh khi hầu hết các ca lây truyền sẽ xảy ra.