Điều trị viêm màng não cryptococcus với liposomal amphotericin B
|
Được tóm tắt bởi Nguyễn Tiến Đạt, B.A, ScM.
Được phiên dịch bởi Lê Đức Thiên Ân
|
Đăng vào ngày 26 tháng 4 năm 2023
|
Những bệnh nhân HIV với hệ miễn dịch suy yếu có khả năng cao bị ảnh hưởng bởi các bệnh nhiễm trùng cơ hội. Trong số các bệnh nhiễm trùng này, viêm màng não cryptococcus là nguyên nhân gây tử vong liên quan đến HIV đứng thứ hai. Tỷ lệ tử vong cao có thể do hiệu quả thấp của fluconazole hoặc độc tính cao của amphotericin B deoxycholate khi sử dụng trong thời gian dài. Mặc khác, amphotericin B liposomal có tỷ lệ tác dụng phụ thấp nên có thể được sử dụng ở liều cao hơn. Ngoài ra, nó còn có khả năng xuyên qua hàng rào máu-não và thời gian bán phân rã dài hơn. Dựa trên những đặc điểm này, một nghiên cứu đã được tiến hành để đánh giá hiệu quả của việc kết hợp amphotericin B liposomal với liệu pháp chống nấm trong việc điều trị viêm màng não cryptococcus.
Giai đoạn 3 của thử nghiệm lâm sàng đã diễn ra tại Botswana, Malawi, Nam Phi, Uganda và Zimbabwe. Nghiên cứu bao gồm 844 người trưởng thành nhiễm HIV với số lượng tế bào T CD4 trung bình là 27 tế bào trên mỗi mm3 máu. Những bệnh nhân này đã được chẩn đoán với viêm màng não cryptococcus thông qua việc định dạng vi sinh hoặc xét nghiệm kháng nguyên. Khoảng 95% số bệnh nhân có triệu chứng đau đầu kéo dài trong khoảng hai tuần. Ngoài ra, 10% số bệnh nhân đã có cơn co giật trong vòng 72 giờ trước khi nghiên cứu bắt đầu. Những người tham gia nghiên cứu được ngẫu nhiên chỉ định vào nhóm nhận liệu pháp theo khuyến nghị tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hoặc liệu trình dựa trên amphotericin B liposomal. Liệu trình tiêu chuẩn được WHO khuyến nghị bao gồm tiêm tĩnh mạch amphotericin B deoxycholate 1 mg trên mỗi kilogram cơ thể mỗi ngày trong vòng 7 ngày, kèm theo việc dùng flucytosine uống 100 mg trên mỗi kilogram cơ thể mỗi ngày trong 7 ngày, sau đó là một tuần dùng fluconazole 1200 mg dạng uống mỗi ngày. Trong khi đó, liệu trình mới bao gồm một liều duy nhất tiêm tĩnh mạch amphotericin B liposomal 10 mg vào ngày đầu tiên, sau đó là hai tuần dùng flucytosine (100 mg trên mỗi kilogram cơ thể mỗi ngày) và fluconazole (1200 mg mỗi ngày). Sau 10 tuần điều trị, tỷ lệ tử vong và tỷ lệ xóa sạch nấm giữa liệu pháp khuyến nghị của WHO và liệu trình amphotericin B liposomal là tương tự nhau. Xét về hiệu quả kinh tế của liệu pháp mới và việc amphotericin B liposomal gây ra ít tác dụng phụ hơn 12% so với liệu pháp tiêu chuẩn hiện tại, liệu trình mới theo thử nghiệm cần được cân nhắc để sử dụng rộng rãi hơn.
Giai đoạn 3 của thử nghiệm lâm sàng đã diễn ra tại Botswana, Malawi, Nam Phi, Uganda và Zimbabwe. Nghiên cứu bao gồm 844 người trưởng thành nhiễm HIV với số lượng tế bào T CD4 trung bình là 27 tế bào trên mỗi mm3 máu. Những bệnh nhân này đã được chẩn đoán với viêm màng não cryptococcus thông qua việc định dạng vi sinh hoặc xét nghiệm kháng nguyên. Khoảng 95% số bệnh nhân có triệu chứng đau đầu kéo dài trong khoảng hai tuần. Ngoài ra, 10% số bệnh nhân đã có cơn co giật trong vòng 72 giờ trước khi nghiên cứu bắt đầu. Những người tham gia nghiên cứu được ngẫu nhiên chỉ định vào nhóm nhận liệu pháp theo khuyến nghị tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hoặc liệu trình dựa trên amphotericin B liposomal. Liệu trình tiêu chuẩn được WHO khuyến nghị bao gồm tiêm tĩnh mạch amphotericin B deoxycholate 1 mg trên mỗi kilogram cơ thể mỗi ngày trong vòng 7 ngày, kèm theo việc dùng flucytosine uống 100 mg trên mỗi kilogram cơ thể mỗi ngày trong 7 ngày, sau đó là một tuần dùng fluconazole 1200 mg dạng uống mỗi ngày. Trong khi đó, liệu trình mới bao gồm một liều duy nhất tiêm tĩnh mạch amphotericin B liposomal 10 mg vào ngày đầu tiên, sau đó là hai tuần dùng flucytosine (100 mg trên mỗi kilogram cơ thể mỗi ngày) và fluconazole (1200 mg mỗi ngày). Sau 10 tuần điều trị, tỷ lệ tử vong và tỷ lệ xóa sạch nấm giữa liệu pháp khuyến nghị của WHO và liệu trình amphotericin B liposomal là tương tự nhau. Xét về hiệu quả kinh tế của liệu pháp mới và việc amphotericin B liposomal gây ra ít tác dụng phụ hơn 12% so với liệu pháp tiêu chuẩn hiện tại, liệu trình mới theo thử nghiệm cần được cân nhắc để sử dụng rộng rãi hơn.